نتیجه انتخابات آمریکا چه ربطی به ایران دارد؟
تحریم‌ها، اختیار جنگ، توافق‌های هسته‌ای و ویزا: کدام تصمیم‌ها دست رئیس‌جمهور است و کدام دست کنگره‌ای که در این انتخابات انتخاب می‌شود.
۲ دقیقه مطالعه · به‌روزرسانی: ۹ آبان ۱۴۰۵
بسیاری از ما انتخابات آمریکا را دنبال می‌کنیم چون تصمیم‌های واشینگتن مستقیماً بر زندگی ایرانیان اثر دارد. اما همه این تصمیم‌ها دست یک نفر نیست. اینجا توضیح می‌دهیم کدام بخش دست رئیس‌جمهور است و کدام دست کنگره.
تحریم‌ها
- بخشی از تحریم‌ها را کنگره با قانون وضع کرده است؛ از جمله قانون تحریم ایران (۱۹۹۶)، قانون جامع تحریم‌ها (۲۰۱۰) و قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم (CAATSA، ۲۰۱۷). برداشتن کامل این‌ها به رأی کنگره نیاز دارد.
- بخش دیگر با فرمان اجرایی رئیس‌جمهور وضع شده و رئیس‌جمهور می‌تواند آن‌ها را تشدید یا تعلیق کند.
- تحریم ایران در کنگره معمولاً موضوعی دوحزبی بوده است؛ هر دو حزب بارها به قوانین تحریمی رأی داده‌اند.
توافق هسته‌ای
برجام (۲۰۱۵) معاهده نبود و به تصویب سنا نرسید؛ برای همین ترامپ در اردیبهشت ۱۳۹۷ (مه ۲۰۱۸) توانست با تصمیم خودش از آن خارج شود. طبق قانونی که کنگره در ۲۰۱۵ تصویب کرد، هر توافق هسته‌ای جدید با ایران باید برای بررسی به کنگره فرستاده شود و کنگره می‌تواند با آن مخالفت کند.
اختیار جنگ
قانون اساسی اعلان جنگ را اختیار کنگره می‌داند، اما رئیس‌جمهور می‌تواند بدون آن دستور حمله بدهد و طبق قانون «اختیارات جنگی» (۱۹۷۳) باید ظرف ۴۸ ساعت به کنگره گزارش دهد. کنگره می‌تواند با قطعنامه، ادامه عملیات را محدود کند، اما رئیس‌جمهور آن را وتو می‌کند و شکستن وتو دو سوم آرا می‌خواهد. مثلاً در ۲۰۲۰ کنگره قطعنامه‌ای برای محدود کردن اختیار جنگی ترامپ علیه ایران تصویب کرد و ترامپ آن را وتو کرد؛ و در تیر ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵)، پس از حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، سنا طرح مشابهی را رد کرد.
مهاجرت و ویزا
سیاست ورود به آمریکا بیشتر دست رئیس‌جمهور است. در خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵) دولت ترامپ با فرمانی ورود اتباع ایران و چند کشور دیگر را محدود کرد. کنگره می‌تواند با قانون یا بودجه بر این سیاست اثر بگذارد، اما در عمل کمتر این کار را کرده است.
پس این انتخابات چه چیزی را تغییر می‌دهد؟
- اگر جمهوری‌خواهان کنگره را حفظ کنند، ترامپ در سیاست خارجی دست بازتری خواهد داشت و احتمالاً با مانع کمی در کنگره روبه‌رو می‌شود.
- اگر دموکرات‌ها یکی از دو مجلس را بگیرند، می‌توانند جلسات تحقیق برگزار کنند، بودجه را محدود کنند و قطعنامه‌های اختیار جنگی را راحت‌تر به رأی بگذارند؛ اما بدون دو سوم آرا نمی‌توانند تصمیم رئیس‌جمهور را لغو کنند.
در هر صورت، سیاست آمریکا درباره ایران عمدتاً در کاخ سفید تعیین می‌شود و تغییرات بزرگ معمولاً با تغییر رئیس‌جمهور می‌آید، نه با انتخابات میان‌دوره‌ای.